Psychonomische Diaspora: Spanje

Martijn Baart promoveerde in Tilburg, ontving een Rubicon post-doc beurs en vertrok naar het Basque Center on Cognition, Brain and Language (BCBL).

Psychonomische Diaspora: Verenigde Staten

Suzanne Oosterwijk is twee weken terug op de UvA en blikt terug op twee-en-een-half jaar post-doc in Boston. 

Geestverlichters, door Richard Ridderinkhof

Gevaarlijke Psychologie

Erasmus Darwin, buste door W.J. Coffee (1795)

Nieuwlichterij, dat was het. Volgens de heersende elite.  Aanvankelijk. Maar al snel ontketende de evolutieleer een revolutie, in zo’n beetje alle levenswetenschappen. Spannende tijden, heftige polemieken, kwaadsprekerij; het duurde best wel even eer de vakbroeders ook de verstrekkender implicaties omarmden. Om over de clerus maar te zwijgen.
Andere velden waren er vlotter bij: vooral de psychologie stond binnen de kortste keren op zijn kop. De evolutietheorie, en dan vooral haar voornaamste proponent Charles Darwin, drukte al snel een stevig stempel op de transformatie van metafysica naar (jawel) psychonomie. Vragen als “hoe is het allemaal zo gekomen” wierpen een nieuw licht op vraagstukken rond lichaam en geest. Emoties, bewustzijn, instincten, vrije wil; ze zouden voorgoed in een ander perspectief staan. De stroomversnelling hield pakweg een halve eeuw aan, en trok sporen die nog altijd richtinggevend zijn.

Voorwoord bij Psychonoom 2013/1

Tijdens de eerste ontmoeting met de redactieleden van de Psychonoom werd me verteld dat ik, als kersverse psychonoom en nieuwe hoofdredacteur, het voorwoord voor de eerste editie uit 2013 op me mocht nemen. “If this is your first night at fight club, you have to fight” kwam kort ter sprake.

De eerste editie van 2013 dus. Na een lange en frisse winter is de lente dan eindelijk aangebroken. Als het even meezit dan schijnt de zon ook nog deze zomer. In ieder geval komen de bloemetjes na hun winterslaap al weer langzaam tevoorschijn. De vogeltjes fluiten, en de Psychonoom fluit vrolijk met ze mee. Digitaal, wel te verstaan. Wij hebben namelijk een gloednieuwe Twitter account (@psychonoom) waarop u ons kunt volgen. En als we dan toch betrokken raken bij al die sociale media, dan kan een Facebook pagina natuurlijk niet achterblijven. Inderdaad. Op facebook.com/psychonoom kunt u met enige regelmaat interessante links en updates van ons verwachten.

Wat staat u daarnaast in deze editie te wachten? Naast de gebruikelijke maar daarom niet minder leuke rubrieken vreemde proefpersonen, InDruk en aanstaande colloquia en congressen, ook een kijkje in de keuken bij Vodafone. Gunes Kantaroglu geeft inzicht in wat psychologen bezighoudt bij het telecombedrijf. Verder, interviews met Nederlandse psychonomen die hun thuis in Nederland hebben opgegeven voor een plek elders op de wereld. Diverse onderzoekers praten over hun ervaringen in het buitenland. In deze editie ook nog een laatste presidentiële column van Richard Ridderinkhof. Hij heeft zijn taken als voorzitter overgedragen aan Monicque Lorist, die daarmee de eerste vrouwelijke voorzitter van NVP is geworden. Al is het niet als voorzitter, Richard blijft wel schrijven voor de Psychonoom. Zijn column in deze editie is de eerste in een serie onder de noemer ‘Geestensverlichters’ die zal gaan over ontwikkelingen die het vrijdenken hebben gestimuleerd en over verlichte geesten die hebben bijgedragen aan inzichten over lichaam en geest. Verder, ook de laudatio van Richard naar aanleiding van de NVP erepenning voor Gezinus Wolters. Deze had in een eerdere editie moeten staan, wat we nu graag gecorrigeerd zien.     

Tot slot dan nog: dit is dit de laatste editie met hoofdredacteur Mariska Kret. Zij verlaat ons voor het penningmeesterschap van NvP. Namens de redactie wil ik haar graag bedanken voor twee jaar inzet als hoofdredacteur, en veel succes wensen met haar nieuwe taken. En u als trouwe lezer natuurlijk veel leesplezier met deze editie van de Psychonoom.

Rudy van den Brink, namens de redactie:

Bram Heerebout,

Lisanne Huis in ’t Veld
Mariska Kret,
Karen Schuil,
Michiel Spapé
Lisa Vandeberg

Oxytocine en testosteron

Hormonen beïnvloeden de werking van organen en zijn zodoende verantwoordelijk voor de regeling van diverse belangrijke lichaamsprocessen. Maar daar blijft het niet bij. Hormonen spelen ook een niet te onderschatten rol in sociaal gedrag. Zijn wij een slaaf van onze hormonen? Na het bijwonen van een congres (zie hieronder) over dit onderwerp, neig ik naar het antwoord “ja”… Van oxytocine werd altijd gedacht dat het mensen vooral zachtaardig, goed van vertrouwen en constructief maakt, terwijl testosteron mensen agressief maakt. Tijdens het congres werd duidelijk dat dit soort effecten per situatie verschillend zijn en ook dat mensen onderling erg verschillen in hun gedrag als gevolg van oxytocine of testosteron toediening.

Ig Nobelprijzen voor Nederlandse wetenschappers

Op 20 september jongstleden werden er tien Ig Nobelprijzen uitgereikt, voor ‘onderzoek dat je eerst aan het lachen maakt en dan aan het denken zet’. Deze prijzen werden uitgereikt door Nobelprijswinnaars op Harvard University. Er gingen maar liefst 2 prijzen naar onderzoekers uit Nederland.  De Psychologieprijs ging naar Anita Eerland (EUR), Tulio Guadalupe (MPI) en Rolf Zwaan (EUR), voor hun ontdekking dat lichaamshouding (naar links leunen) invloed heeft op het het schatten van hoeveelheden (Leaning to the LeftMakes the Eiffel Tower Seem Smaller: Posture-Modulated Estimation, Psychological Science ). De Anatomieprijs ging naar Frans de Waal en Jennifer Pokorny (beiden Emory University) voor de ontdekking dat chimpansees andere chimpansees individueel kunnen herkennen aan foto’s van hun achterste (Faces and Behinds: Chimpanzee Sex Perception, Advanced Science Letters). Wij van de Psychonoom feliciteren deze wetenschappers van harte met deze fantastische prijs!

'Vreemde' proefpersonen - part 3

We zijn alweer beland bij de derde verzameling van jullie rare, irritante of hilarische ervaringen met proefpersonen die zich niet volgens het verwachtingspatroon gedragen. Ditmaal zetten we de zieke, de eigenwijze, de spammende en de volhardende proefpersoon in het zonnetje. En geloof ons, er zitten weer aardig wat juweeltjes tussen. Lees, huiver en laat u inspireren om uw eigen ervaringen direct met ons te delen (mail  of blog).